Afgelopen week meldde Bemefa, de lobbygroep van de Belgische veevoedersector, dat de eerste scheepsladingen “maatschappelijk verantwoorde” soja gearriveerd waren in de Gentse haven. Er kunnen echter sterke vraagtekens gezet worden bij deze “verantwoorde” soja. Dit nieuwe label heeft geen steun onder de kleine boerenorganisaties en NGO’s in de sojalanden, en de criteria zijn vormen geen enkele garantie voor duurzaamheid.

Bemefa is aktief binnen de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja (RTRS). Dit initiatief van het Wereld Natuur Fonds en de Zwitserse supermarkt COOP is vooral populair geworden onder de sojahandelaren en de sojagebruikers, met name die uit België en Nederland. De RTRS wordt voornamelijk vanuit Nederland gefinancierd, gezien het grote belang van de soja-importen voor de Rotterdamse haven en voor de Nederlandse intensieve veehouderij. Maar ook internationale chemie- en biotechbedrijven zijn nu lid van de RTRS, tot Syngenta, Cargill en Monsanto aan toe.

Deze eerste scheepsladingen soja, zoals uit de informatie blijkt, voldoen aan weinig meer dan wat in de lokale of internationale wetten al geregeld is. De bedoeling is dat de ‘verantwoorde’ sojastroom uiteindelijk door de Ronde Tafel gecertificeerd wordt. Deze criteria zijn zo zwak, dat zelfs voortdurende ontbossing nog wordt toegestaan. Brigitte Hofer van de Zwitserse supermarktketen COOP, beklaagde zich hierover: “Als supermarkt hebben we betrouwbare criteria nodig, want wij willen niet van ‘greenwash’ beschuldigd worden. Ontbossing en verlies van biodiversiteit zijn niet voldoende in de criteria opgenomen.” In de Nederlandse Tweede Kamer is een zeer kritisch debat ontstaan over de uitkomsten van de Ronde Tafel, vooral vanwege het ontwikkelingsgeld wat eraan besteed wordt.

Maar het belangrijkste bezwaar van maatschappelijke bewegingen uit Zuid-Amerika en daarbuiten is dat én de uitbreiding van de sojateelt niet ter discussie wordt gesteld in de Ronde Tafel, én dat RoundupReady soja van Monsanto op deze manier van een ‘groen’ label voorzien wordt. In vier internationale verklaringen hebben honderden boerenorganisaties en NGO’s zich tegen de Ronde Tafel en het ‘verantwoorde’ label gekeerd.

De ‘verantwoorde’ soja is zoals Bemefa aangeeft inderdaad een steun in de rug voor de sojaboeren, maar deze zijn niet degenen die hulp behoeven. Dat zijn de kleine boeren en plattelandsgemeenschappen die verdwijnen als gevolg van de intrede van de grootschalige sojavelden, waarop enorme hoeveelheden Roundup, Paraquat en andere landbouwgiffen gespoten worden. Hierdoor worden oogsten vernietigd, water vervuild en het levert enorme gezondheidsproblemen op.

Bovendien heeft de veevoederlobby een dubbele agenda:  terwijl aan de ene kant een mediastunt gemaakt wordt van de binnenkomst van deze soja, voert Bemefa’s Europese lobbyorganisatie FEFAC een zeer dubieuze lobby bij de Europese Unie om de regels zo aan te passen dat de invoer van goedkope GM soja nog makkelijker wordt. De EU laat nu geen producten toe die vervuild zijn met GMO’s die niet toegestaan zijn in de EU. FEFAC oefent sterke druk uit om te zorgen dat dit soort GMO-vervuiling wel toegestaan wordt.

BEMEFA en FEFAC willen blijkbaar liever op korte termijn scoren met een ‘verantwoord’ sojalabel dat geen werkelijke eisen aan de industrie stelt, om zo echte maatregelen te vermijden, zoals het afschaffen van de intensieve veehouderij en het vervangen van soja door lokaal geproduceerd veevoer. De grootschalige sojaproductie voor de export, ten koste van lokale gemeenschappen, lokale voedselproductie, en milieu, kan nooit ‘verantwoord’ zijn.

Nina Holland